Damiaanactie: onverschilligheid doodt

Weer zullen heel wat pakjes stiften van eigenaar verwisselen. Hopelijk wordt het weer een groot succes want met de opbrengst moet de Damiaanactie in 16 landen enkele ziekten te lijf gaan die enkel passen in een horrorfilm. Het gaat over melaatsheid (lepra), TBC (tuberculose) en leishmaniasis (berglepra). We denken vlug dat dit een ver-van-mijn-bedprobleem geworden is. Leishmaniasis behoort zelfs niet tot de woordenschat van onze huisartsen. Tuberculose zit wel nog in het geheugen van oudere mensen en de iets jongeren herinneren zich zeker nog de jaarlijkse onderzoeken. Voor melaatsheid moeten we in de stoffige perkamenten op zoek naar de terreur van de middeleeuwen.

Onze teruggekeerde Syriëstrijders (ca. 1100) die aan de pijlen van de Seldjoeken ontsnapt waren, hadden een vreselijke ziekte meegebracht: lepra! Wat de ziekte veroorzaakte wist men niet maar twee zaken waren zeker: het was een straf van God en het was besmettelijk. Wie ziek werd vloog in een leprozerie buiten de stadsmuren . Je was onrein en hoorde er niet meer bij. Bescherming van de stadsmuur was trouwens voor niets meer nodig want welke struikrover of rabauw zou hen durven overvallen? Op geregelde tijdstippen mochten ze de stad in om te bedelen, gekleed met sombere kapmantels met een bedelnap aan een lange stok. Een bel of een ratel stimuleerde de angst en de christelijke offervaardigheid. Daarna strompelden ze naar hun sombere en overbevolkte leprozerie terug. Struikrovers bleven op een eerbiedige afstand.

Rond 1350 was de pest hier populair en de eerste slachtoffers waren de melaatsen want ze waren verzwakt en opeengepakt in hun gedwongen verblijf. De ene ziekte had de andere overwonnen. De toegenomen aandacht voor hygiëne (angst voor de pest en de pokken), geneeskundige vorderingen en het einde van de kruistochten maakten melaatsen zeldzaam. Niet zo in de rest van de wereld!

Het verhaal van Jozef De Veuster is niet alleen in Vlaanderen bekend. Hij heeft zijn standbeeld in het Capitool in Washington en is nu, na veel treuzelen, heilig verklaard. We mogen nu zonder schroom bidden tot Sint-Damiaan.

Het is allemaal heel nederig begonnen. Jozef De Veuster was een andere naam voor koppige volharding. Zo werd hij tegen de wil van zijn vader broeder Damiaan en vertrok voor altijd naar de Sandwicheilanden (Hawaï) toen zijn broer Pamfile niet kon inschepen wegens ernstig ziek. Zijn groot inlevingsvermogen deed hem als eerste opveren toen de bisschop in mei 1873 een vrijwilliger zocht om als priester tussen de melaatsen van Molokaï te gaan leven, het was maar voor drie maanden. Damiaan kwam, zag en bleef er voor de rest van zijn leven.

De realiteit tartte de verbeelding. De leprozenkolonie bevond zich op Kalawao, een winderige landtong afgesloten door een steile klip van 600 meter hoog. Voor zieke en verzwakte mensen was dit een natuurlijke gevangenis (prikkeldraad was nog niet bekend). Er was ook geen haven. Voor hij van boord ging, kreeg hij nog een dwingende raad van zijn bisschop: “Raak niemand aan!” Damiaan was iemand die zag, oordeelde en handelde. Zo plantte hij voortdurend bomen om de oceaanwind te breken. Een waterleiding bracht water van de bergwand naar het dorp. Onvermoeibaar bouwde hij wat nodig was voor zijn melaatsen: kerkjes, hutten en een hospitaal. Damiaan werd bekend en de giften kwamen binnen. Andere dapperen kwamen hem helpen en na lang aandringen kwamen nonnen hem bijstaan. Een schok ging door het eiland toen hij in een preek plots sprak over “wij, melaatsen”.

Een enorme hinderpaal bij al zijn streven om het lijden van zijn leprozen te verlichten, was het ontbreken van de juiste kennis: men kende de oorzaken niet en er waren geen medicijnen. Kwakzalvers kwamen en gingen. Hij kocht een microscoop en probeerde alle therapieën op zichzelf uit. Vernederende onderzoeken en verdachtmakingen werden hem niet bespaard.

Na zijn heldhaftige dood bleef zijn begeestering voortleven. Dr. Hansen (een Noor) zocht en vond de bacil en de werkbare medicijnen volgden. Onze dokter Hemelrijck toonde in Afrika en Indië hoe je het best melaatsen opspoort, behandelt en re-integreert in hun gemeenschap. Kon Damiaan alleen verzorgen en waardigheid geven aan de verworpenen, nu kunnen we ook genezen en revalideren. Al meer dan 50 jaar zorgt de Damiaanactie voor melaatsen. Dat men pater Damiaan als boegbeeld koos is natuurlijk geen toeval. De Damiaanactie is een relatief kleine organisatie maar met een grote impact in het Zuiden. Sinds vorig jaar is België er ook bij want TBC is terug van nooit weggeweest.

Help ons helpen en wees gul voor de medewerkers met hun stiftjes. Veel van die jongeren zijn de kleinkinderen van de veteranen van het eerste uur, een sterk merk dus. Zoals in de middeleeuwen moet niemand bang zijn dat hun gift in de zakken van struikrovers zal verdwijnen, er zijn geen struiken meer…

Lieven Verbanck

DELEN

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.